- قوه خیال؛ شگفتانگیزترین قوه در وجود انسان:
از میان قوای حسی، خیالی و عقلی، پیچیدهترین، شگفتانگیزترین و کاربردیترین قوه، قوه خیال است. از جهت کاربرد، هیچ قوهای به اندازه قوه خیال گستره نیست و کارکرد ندارد.
شریعت درباره تنظیم قوه خیال، تطهیر آن، تعدیل و به اعتدال رساندن آن، وحدتبخشی به آن و نجات خیال از پراکندگی، دستورالعملهایی دارد. از جمله آیاتی که در این زمینه مطرح میشود، آیه ۵۴ سوره اعراف است که با مسئله تسخیر ارتباط دارد. کار قوه خیال، تسخیر صورتهای خیالی و وحدتبخشی به آنهاست.
قوه خیال بسیار عجیب است و نقش وساطت و واسطهگری نیز دارد. آنچه در شریعت وجود دارد، قوه خیال را وحدت میبخشد و آن را از پراکندگی نجات میدهد. عبادتهایی که مؤمن انجام میدهد، خیال او را تنظیم، تصحیح، تعدیل، تطهیر و حتی تکمیل میکند و آن را برای ارتباط با ملکوت عالم آماده میسازد.
- طرح پرسشهایی درباره عظمت قوه خیال:
قوه خیال، قوهای بسیار پیچیده است. پرسشهایی که در این محتوا مطرح میشوند، به معنای ارائه پاسخ نهایی نیستند؛ اینها صرفاً طرح سؤالاند. بااینحال، در ضمن طرح این پرسشها، یک شیوه و روش نیز مطرح میشود و واقعیتی در متن پرسشها وجود دارد.
بنابراین، شنونده باید دقت کند که عظمت قوه خیال تا چه اندازه است و نباید انتظار داشته باشد که بتوان پاسخ برخی از این پرسشها را بهسادگی دریافت کرد. همه این موارد در حد طرح سؤال هستند.
- تثبیت اعتقادات در قلب از راه خیال:
چگونه باید از طریق قوه خیال، اعتقادات الهی را در دل و قلب انسان تثبیت کرد؟ در واقع، اعتقاداتی در قلب اهل ایمان استقرار پیدا میکنند. خداوند در آیه «فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا» بیان میکند که زشتی و بدی را به انسان الهام کرده است.
انسان، زشتی و زیبایی، خوبی و بدی، حق و باطل و درست و نادرست را بهصورت فطری و ذاتی و با الهام الهی میشناسد. این شناخت، نوعی استقرار حضوری در قلب است.
پرسش این است که انسان چگونه میتواند از راه قوه خیال، چنین استقرار و انعقادی را در قلب دیگران نیز ایجاد کند. اینجا فقط سؤال مطرح میشود.
- ایجاد، حذف و غلبه بر امیال:
پرسش بعدی این است که انسان چگونه میتواند از راه قوه خیال، میلی را حذف و میل دیگری را ایجاد کند. حذف امیال از طریق خیال چگونه امکانپذیر است؟ مغلوبکردن امیال از طریق قوه خیال چگونه انجام میشود؟
همچنین چگونه انسان میتواند از طریق قوه خیال، صفت یا خلقی را حذف یا مغلوب کند؛ برای مثال، صفتهایی مانند حسد، کینه و غضب را از میان ببرد یا بر آنها غلبه کند؟ در مقابل، چگونه میتوان یک صفت مثبت مانند ایمان را تقویت و غالب ساخت؟
چگونه میتوان از راه قوه خیال، میلی را مغلوب و میل دیگری را غالب کرد؟ چگونه میتوان خلقی را غالب و خلق دیگری را مغلوب کرد؟ چگونه میتوان یک خلق یا میل را حذف، تکمیل یا تشدید کرد؟ همه اینها پرسشهایی درباره امکانهای قوه خیال هستند.
- قوه خیال و احضار ارواح:
پرسش دیگر این است که اهل ریاضت چگونه از طریق قوه خیال به احضار ارواح میپردازند. احضار ارواح از مسیر قوه خیال انجام میشود؛ یعنی در این زمینه، واقعیت و اثری مطرح است.
همانگونه که ایجاد امیال، غلبهدادن بر امیال، شدتبخشیدن به آنها و حذف امیال از طریق خیال ممکن دانسته میشود، این پرسش نیز مطرح است که به چه شیوه و روشی، از طریق قوه خیال، میراندن اموات شکل میگیرد؛ یعنی چگونه روحی از بدن خارج میشود.
همچنین این سؤال مطرح است که احیای اموات چگونه از طریق قوه خیال تحقق پیدا میکند؛ یعنی چگونه روحی به بدن بازگردانده میشود و شخصی دوباره زنده میگردد. همه این امور از مسیر و مجرای خیال قابل طرح هستند.
- تأثیر خیال بر باروری و قوای بدنی:
چگونه میتوان از طریق قوه خیال، بدنی را عقیم کرد؟ به بیان دیگر، تأثیرگذاری سوء خیالی بر بدن چگونه ممکن میشود؟
در مقابل، چگونه میتوان از طریق صورتهای خیالی، بدنی را بارور کرد؟ برای مثال، چگونه میتوان در انسانی که توان جنسی ندارد، میل جنسی ایجاد کرد یا قوه و توان جنسی را در او پدید آورد؟
همچنین این پرسش مطرح است که حضرت مریم مقدس چگونه با نظر و توجه الهی و با ایجاد حضرت جبرئیل امین، باردار و بارور شد.
- تصرف در جسم، روح و خیال دیگران:
پرسش دیگر این است که چگونه از طریق قوه خیال، تصرف در جسم و بدن دیگران محقق میشود و چگونه میتوان در روح دیگران تصرف کرد.
چگونه از راه قوه خیال، سیر خیالی شکل میگیرد؟ چگونه میتوان در خیال دیگران تصرف کرد؟ همچنین اعجاز چگونه از طریق قوه خیال تحقق مییابد؟
اعجاز پیامبران از مسیر و مجرای قوه خیال است؛ یعنی پیامبران برای تصرف در اشیا و امور جسمانی، از مسیر و مجرای خیال عمل میکنند.
- ایجاد و تدبیر بدنهای مادی و برزخی:
چگونه از طریق خیال، خلق و ایجاد بدنهای مادی شکل میگیرد؟ همچنین ایجاد و خلق بدنهای برزخی چگونه از طریق قوه خیال تحقق پیدا میکند؟ چگونه از راه قوه خیال، تدبیر بدن قوت مییابد؟ چگونه انسان میتواند بدنهای دیگران را تدبیر کند؟
از سوی دیگر، چگونه قوه خیال میتواند بدن انسان را به بیماری بکشاند و موجب بیمارشدن بدن شود؟ و چگونه میتوان از طریق خیال، سلامت را به بدن بازگرداند؟ همه این امور از مسیر قوه خیال مطرح میشوند.
- حذف صورتهای خیالی و تعبیر خواب:
چگونه میتوان از طریق قوه خیال در خیال دیگران تصرف کرد؟ همچنین چگونه میتوان با استفاده از خود قوه خیال، صورتهای خیالی را حذف کرد؟
تعبیر خواب نیز چگونه از طریق قوه خیال اتفاق میافتد؟ خواب انسانها چگونه تعبیر میشود؟
- ارتباط با ملکوت و علوم غریبه:
چگونه میتوان از طریق قوه خیال با ملکوت عالم ارتباط پیدا کرد؟ کدامیک از اذکار شریعت در تطهیر، تنظیم و تعدیل قوه خیال مؤثر هستند؟ چگونه میتوان از طریق قوه خیال بر ادراکات حسی تأثیر گذاشت؟ چگونه میتوان بر قوه ناطقه و کلام خود تأثیر اعمال کرد؟
چگونه از راه قوه خیال، سحر ایجاد میشود و چگونه سحر انشاء میگردد؟ همچنین ابطال سحر چگونه از طریق قوه خیال شکل میگیرد؟ همه این امور از مسیر و مجرای خیال هستند.
جایگاه خیال و نسبت آن با علوم غریبه چگونه است؟ ارتباط علوم غریبه با قوه خیال چیست؟ چگونه میتوان از طریق قوه خیال، صورتهای خیالی را در خیال دیگران ایجاد کرد؟
موضوعات مشابه دیگری نیز وجود دارد؛ برای مثال، سیر دادن انسانها از مسیر و مجرای خیال چگونه انجام میشود؟
- گستردگی قوه خیال:
با توجه به پرسشهای مطرحشده، روشن میشود که وسعت قوه خیال بسیار زیاد است. قوه خیال، گستردهترین و پیچیدهترین قوه انسان است.
