- جایگاه بدن انسان در میان موجودات: اعتدال و لطافت:
انسان در میان تمامی موجودات، از معتدلترین بدن برخوردار است؛ یعنی در عالم جمادات، نباتات و حیوانات، بدن نوع انسان در نهایت اعتدال قرار دارد. این تناسب میان جسم و روح انسان برقرار است و از آنجایی که نفسِ انسانی شریفترینِ نفوس است، نیازمند بهترین، لطیفترین و معتدلترین بدن میباشد. در حقیقت، هر اندازه بدن انسان معتدلتر باشد، لطیفتر نیز هست؛ چرا که اعتدال مزاج و اعتدال طبع، زمینه و بستر لطافت نفس انسانی را فراهم میآورد. بنابراین، معتدلترین و لطیفترین مزاج و بدن در نظام هستی، به نوع انسان اختصاص دارد.
- ویژگیهای پنجگانه غذاها و خوراکیهای طبیعی:
غذاها و خوراکیهایی که در طبیعت پدید میآیند و به عنوان غذاهای طبیعی شناخته میشوند، در پیوند مستقیم با ملکوت ایجاد و انشاء میگردند و تحت تدبیر مستقیم آن قرار دارند. در واقع، نفوس مجردات بر گیاهان نظارت داشته و آنها را تدبیر میکنند و استعدادهایشان را شکوفا میسازند. از این رو، این مواد سالمترین غذاها هستند. تمام میوهها، سبزیجات، صیفیجات و حبوبات به دلیل ارتباط با عالم غیب، از معتدلترین و لطیفترین خوراکیها محسوب میشوند. این مواد غذایی دارای پنج ویژگی اصلی هستند:
۱. سلامت: این خوراکیها به گونهای پدید میآیند که از سلامت کافی برخوردار باشند؛ مشروط بر آنکه انسان با روشهای صنعتی در مسیر طبیعی آنها دخالت نکند.
۲. اعتدال: غذاهای طبیعی غالباً و تماماً از اعتدال مزاج برخوردارند.
۳. لطافت: به دلیل اینکه نفسِ مجردِ لطیفِ ملکوتی، مدبر و مدیر آنهاست، لطیفترین خوراکیها هستند.
۴. جامعیت: این مواد غذایی، جامعِ ویتامینها، پروتئینها و خواص مورد نیاز بدن هستند.
۵. تناسب با تدبیر انسانی: این غذاها با تدبیر بدن انسان تناسب دارند؛ چرا که در نظام خلقت، خداوند آنها را برای انسان آفریده و در تسخیر او قرار داده است. بنابراین، هر خوراکی نمیتواند جزء بدن انسان گردد و تنها غذاهای طبیعی مناسب این امر هستند.
- ضرورت تنظیف و هضم غذا در مسیر عبودیت و تعقل:
خوراکیها باید تنظیف و تصفیه شوند تا نفس ناطقه بتواند آنها را تدبیر و مدیریت کرده و به جزئی از بدن انسان تبدیل کند. غذایی که وارد بدن میشود، باید تا حد کمال تنظیف گردد تا نفس ناطقه بتواند در جهت تعقل، تخیل و احساس از آن بهرهبرداری نماید. نفس، غذاها را هضم و جذب میکند و با مدیریت اولیه و ثانویه، آنها را به بدن تبدیل مینماید تا انسان با بهکارگیری این بدن، هم توان تعقل و اندیشیدن پیدا کند و هم به عبادت و بندگی بپردازد. بنابراین، مسیر نهایی این خوراکیها، دستیابی به دو غایت اصلی یعنی «تعقل» و «عبودیت» است.
- تفاوت درجات ارتباط گیاهان با ملکوت:
در اینجا پرسشی مطرح میشود که آیا گیاهان و نباتات، در میزان ارتباطشان با ملکوت یکسان هستند؟ آیا میتوان گفت تمامی گیاهان، درختان، صیفیجات و سبزیجات ارتباط واحدی با ملکوت دارند؟ پاسخ منفی است. ارتباط گیاهان با ملکوت عالم یکسان نیست. هر گیاه و هر نباتی متناسب با استعداد خاص خود، ارتباط با ملکوت دارد و متناسب با همان استعداد، از حقیقت دریافت میکند. از این رو، مزاجها و دریافتهای آنها متفاوت است.
- تفاوت طبع و خوی در حیوانات:
حیوانات نیز از همین قاعده تبعیت میکنند و به دو دسته گیاهخوار و گوشتخوار تقسیم میشوند. در میان حیوانات گیاهخوار، ارتباط با غیب عالم یکسان نیست و هر حیوان گیاهخواری از خوردن هر گیاهی امتناع میکند؛ چرا که تناسب لازم میان آنها برقرار نیست. در مورد حیوانات گوشتخوار نیز همینگونه است؛ گوشت حیوانات مختلف، مزاجهای متفاوتی دارد. حیوانات گوشتخوار، خوی وحشی قویتری نسبت به حیوانات علفخوار دارند و به تبع آن، دستگاه گوارش، دندانها و استحکام بدنی آنها متفاوت و قویتر است. حتی میان حیوانات گوشتخوار (مانند گرگ، پلنگ، کفتار و ببر) نیز درجات وحشیگری، طبع و خلق آنها یکسان نیست. بدن این حیوانات متناسب با طبیعت روحانی و ملکات آنها تبیه (تعبیه) شده است.
- درجات لطافت ابدان در انسانها و اولیای الهی:
بدن انسان باید لطیفترین و معتدلترین بدن باشد؛ زیرا عالیترین نفس یعنی نفس انسانی به آن تعلق میگیرد. عالیترین ارتباط با ملکوت عالم هستی، از طریق انسان برقرار میشود، لذا باید بهترین و کاملترین بدن را داشته باشد. نفس انسانی بدنی میطلبد که استعداد تعقل، تخیل و عبودیت در آن ایجاد شود؛ امری که با بدنهای جمادی، گیاهی و حیوانی میسر نیست.
از این رو، درجه لطافت و اعتدال در گیاهان و حیوانات متفاوت است. در میان ابدان بشر نیز، ابدان اولیای الهی لطیفتر از ابدان مؤمنان، و ابدان مؤمنان لطیفتر از غیرمؤمنان است. در این میان، ابدان معصومین (ع) لطیفترین بدنها در عالم هستی هستند؛ به اندازهای لطیف که گویی با ارواح انسانها برابری میکنند. با توجه به این مبانی، روشن میشود که بدن انسان، معتدلترین و لطیفترین بدن است که زمینه ارتباط با ملکوت را مهیا میسازد. از خداوند متعال توفیق عبادت و بندگی را خواستاریم.
