اسمِ ساتر الهی

• مقدمه:

عنوان محتوا «اسم ساتر الهی» است و یکی از اسماء حضرت حق، اسم ساتر می‌باشد.

•  معنای اسم ساتر:

هنگامی که خداوند با این اسم تجلی می‌کند، بخشی از حقیقت موجودات را می‌پوشاند و ذات اشیا را مخفی و مستور می‌سازد. در حقیقت، هر اسمی دارای جنبه‌ای از ساتریت است؛ یعنی هر اسم، وجهی از حقیقت را می‌پوشاند. اسم ساتر در هر یک از اسماء الهی به صورتی ظهور و تجلی دارد. ازاین‌رو، این اسم در همهٔ اسماء الهی حضور و بروز دارد و افزون بر آن، در همهٔ مخلوقات و مظاهر نیز تجلی کرده است.

• پنهان‌شدن ذات حق در مظاهر:

ساتر، خودِ حق تعالی است؛ زیرا حق با تعین‌بخشیدن به اشیا، ذات خویش را در هر شیء پنهان می‌کند. هنگامی که خداوند تجلی می‌کند، در واقع مظهر خود را نشان می‌دهد؛ یعنی مظاهر را آشکار می‌سازد، خواه این مظاهر حسی و طبیعی باشند و خواه مظاهر غیبی، مانند مجردات. اما در همان حال، خود را پشت آن مظهر مخفی نگه می‌دارد.

به بیان دیگر، مظهر آشکار و پیداست، ولی ذات الهی که تجلی‌کننده است، ناپیدا باقی می‌ماند. ظهور، آشکار است؛ اما اسم و ذاتی که از طریق این ظهور تجلی کرده، به‌طور مستقیم دیده نمی‌شود. چون ذات الهی ناپیداست، خودِ آن ذات، ساتر است.

ذات الهی از طریق همان مظهری که ایجاد کرده، خود را پنهان می‌سازد. چون مظهر ظهور دارد و آشکار است، ذات الهی در ظهور خود پنهان می‌شود؛ یعنی ذات در ظهور همان مظهر مستور می‌گردد.

•  تعین اشیا به‌عنوان حجاب:

هر مظهری در حد ذات خود تعینی دارد و تعین هر شیء، حجاب ذات آن شیء است؛ یعنی تعین شیء اجازه نمی‌دهد ذات آن آشکار شود. تعین و حد هر شیء، حجاب همان شیء است و ذات آن را پنهان می‌کند. این تعین، هم ذات خود شیء را می‌پوشاند و هم ذات حق را. بنابراین، تعین هر شیء دو کار انجام می‌دهد: از یک سو ذات خود شیء را پنهان می‌کند و از سوی دیگر ذات حق را مستور می‌سازد. به تعبیر دیگر، تعین و حد مظهر، اصل ذات حق و اطلاق حق را می‌پوشاند.

•  جنبهٔ نوری اسماء الهی:

هر یک از اسماء الهی جنبه‌ای نوری دارد. این جنبهٔ نوری، خودِ شیء را تبیین می‌کند، صفت موجود در آن شیء را توضیح می‌دهد، ذات پنهان در آن را آشکار می‌سازد و برخی دیگر از اسماء را نیز تبیین می‌کند.

از این جهت، هر اسمی نور است؛ «علیم» نور است، «قدیر» نور است، «سمیع» نور است و «بصیر» نور است. هر اسم جنبه‌ای نوری و وجهی برای تبیین دارد. بنابراین، اسم «نور» در همهٔ اسماء الهی تجلی کرده است.

•  ساتریت اسم نور:

با این حال، اسم نور تمام ذات حق نیست؛ بلکه شأنی از شئون حق است و همهٔ حقیقت حق را نشان نمی‌دهد. اسم نور همهٔ اسماء حق را آشکار نمی‌کند. ازاین‌رو، همین اسم نور نیز جنبهٔ ساتریت دارد و همهٔ ذات حق را نشان نمی‌دهد. اسم نور فقط جنبه‌ای از ظهور حق را آشکار می‌کند، نه تمامیت ذات او را.

•  مراتب ساتریت در اسماء و مظاهر:

اسماء نازل‌تر و اسماء جزئی، ساتر اسماء کلی هستند. اسماء فعلی، اسماء وصفی را می‌پوشانند و اسماء وصفی نیز اسماء ذاتی را مستور می‌کنند. همان‌گونه که افعال اشیا صفات آن‌ها را مخفی می‌سازند، وقتی فعل یک شیء ظاهر باشد، صفات آن شیء پنهان می‌ماند. همچنین، هنگامی که صفات یک شیء ظاهر باشد، ذات آن شیء پنهان می‌شود. بنابراین، فعل، صفت را مستور می‌کند و صفت نیز ذات شیء را می‌پوشاند.

•  اسم ساتر و جنبهٔ باطنی موجودات:

ذات حاضر در هر اسم، در حقیقت قدرت ساتریت دارد. ذات حاضر در هر شیء نیز جنبهٔ پنهان آن شیء است.

«ساتر» از اسماء باطنی الهی است و جنبه‌های پنهان و مخفی عالم، مظهر اسم ساتر هستند. وجه خاص هر انسان، غلبهٔ کامل اسم ساتر است. هر شیء نیز وجه خاصی دارد که مظهر اسم ساتر است. این وجه خاص، همان جنبهٔ باطنی و پنهان شیء است که مخفی و مستور باقی می‌ماند.

•  مظهر خاص اسم ساتر:

اسم ساتر برای خود مظهر مستقلی می‌خواهد. ملائکهٔ مهیمنه مظهر اسم ساتر الهی هستند و ظهور خاص این اسم به‌شمار می‌روند. اسم ساتر در ملائکهٔ مهیمنه غلبه‌ای ویژه دارد.