- ضرورت شناخت دین و حقیقت آن:
در این بحث تذکری داریم در ارتباط با ضرورت شناختن دین و چهرههای دین از طرف حضرت حکیم و قدیر. علم تعبیه شد برای هدایت انسان، برای رساندن انسان به مقصد. حقیقت دین هویت هدایتی دارد، هویت ارشادی دارد، و واقع دین باید انسان را به امیدواری برساند؛ امیدواری به آینده، امیدواری به هدف، و انسان را امیدوار به زندگی کند.
- آرامش و امید در دین:
دین به انسان آرامش میدهد. آرامش قلبی، آن حقیقت دین است که باید بتواند در انسان ایجاد شود و روح را از شک و اضطراب خالی کند. حقیقت دین، انتخابهای متعالی به انسان میدهد. قدرت انتخاب انسان بر اساس دین است. انسان دین را انتخاب میکند و خود دین به انسان انتخابهای متعالی میدهد. پس در حقیقت، انسان با عقلش دین را انتخاب میکند و خود دین به انسان آموزش میدهد که چگونه انتخابهایی داشته باشد؛ انتخابهای متعالی را آیین الهی به انسان میدهد.
- تبیین حقایق هستی و معنابخشی به زندگی:
این قدرت، تبیین حقایق نظام هستی را به انسان میدهد. قدرت تحلیل زندگی به ما میدهد. نجات از سرگردانیها، نجات از پوچی، حیرانی را دین به انسان میدهد. این برنامه زندگی انسان است؛ برنامه به انسان میدهد که طبق آن برنامه عمل کند. قانون ثابت زندگی انسان همان دین است. رهایی از تعلقات، رهایی از پوچیها، رهایی از سرگردانیها را دین به انسان میدهد.
- معنا، هدف و سیر کمال:
معناداری زندگی از دین است. زندگی را معنادار و هدفمند میکند، و سیر مشخصی از کمال به انسان میدهد. دین سیر معنوی از نطفه تا ابدیت و احدیت را، به انسان میدهد. احکام دین، محتوای دین، جوری است که به انسان سیر میدهد؛ سیر معین و مشخص. تکیهگاه معنوی هر انسان دیندار همان دین الهی است.
- چهرههای متفاوت دین در تاریخ:
این دین چهرههای متفاوتی دارد، جلوههای متفاوتی دارد که این چهرههای متفاوت در تطورات زمان به منصه ظهور و تجلی میرسد. ما در هر زمانی با یک وجهی از دین، با یک چهرهای از دین مواجه میشویم. چهرههای متفاوت دین تاریخسازند. هر وجهی از دین، هر چهرهای از دین یک نحو تاریخ میسازد. پس دین تاریخساز و انسانساز است.
- نقش ولیّ زمان در آشکار کردن چهره دین:
در هر زمان یک چهره از دین تاریخ دینی را میسازد؛ یعنی در هر زمانی وجهی از دین بروز میکند، در هر زمانی وجهی از دین ظهور میکند. ظاهر کردن آن حقایق دین کار ولیّ زمان است؛ یعنی از طریق ولیّ زمانه چهرههای متفاوت دین را ما میشناسیم و با آن مواجه میشویم.
- انواع جلوههای دین:
دین چهره رحمانی ، قهری، علمی ، معرفتی ، تمدنسازی، جهادی ، سلوکی، تعبدی، عبادی و چهرههای متفاوتی دارد. متناسب با ظرفیت هر زمانی، چهرهای از دین، وجهی از دین تجلی میکند و در هر دورهای چهرهای از دین حاکم و غالب میشود.
- جمعبندی :
پس در زمانهای متفاوت، چهرههای متفاوت دین حاکم و غالب میشود که آن چهرههای متفاوت دین، جلوههای متفاوت دین، شرایط زمان را مدیریت میکند. بنابراین حقیقت دین به انسان آرامش، امیدواری و انتخابهای متعالی میدهد، انسان را از پوچی و سرگردانی نجات میدهد، قدرت تحلیل زندگی و تبیین زندگی و تحلیل نظام هستی به ما میدهد، انسان و زندگی انسان را معنادار میکند، از تعلقات انسان را نجات میدهد، به انسان برنامه زندگی کردن، برنامه زیستن و برنامه سیر و سلوک میدهد، و تکیهگاه معنوی هر دینداری آیین الهی است.