هدایت، کمال و رهایی از تعلقات

• ارتباط اجزای درخت با اصل حیات:

در این محتوا موضوع بسیار کوتاهی در حد این نکته داریم در رابطه با هدایت، و طرح هدایت از طریق رساله و تمثیل میوه و شاخه و درخت بیان می‌شود. تا وقتی که شاخه‌ها، میوه‌ها و اجزای درخت به اصل تنه درخت متصل هستند، در واقع با ملکوت ارتباط دارند و تحت تدبیر نفس نباتی مدیریت می‌شوند. یعنی این اجزا به سبب ارتباط با ملکوت عالم، دارای نظم و تدبیر می‌شوند. در حقیقت، هر نوع مدیریتی در عالم ماده، به واسطه‌ی ارتباط با ملکوت تحقق پیدا می‌کند؛ زیرا تدبیرهای عالم ماده و طبیعت، تحت ملکوتیان است.

• وحدت ذاتی درخت و اجزای آن:

مجموع یک درخت به سبب اتصال ذاتی اجزای آن، مانند شاخه، تنه، میوه، برگ، گل و ریشه، با یکدیگر وحدت پیدا می‌کند و اصطلاحاً گفته می‌شود که این‌ها یک درخت و یک موجود هستند. این وحدت، وحدتی اعتباری و ظاهری نیست، بلکه از نوع اتصال و پیوستگی ذاتی است. بنابراین، درخت را باید مجموعه‌ای واحد دانست که اجزای آن به یک اصل بازمی‌گردند و از همان اصل، حیات و تدبیر می‌گیرند.

• جدا شدن میوه از درخت و معنای آن:

میوه‌ای که از درخت جدا می‌شود و می‌افتد، یا به این دلیل است که رسیده است، یا آنکه استعدادهایش شکوفا شده، یا این‌که معیوب و ناقص بوده است. این جدایی دلایل مختلفی دارد. اما در حالت اصلی و طبیعی، هنگامی که میوه به فعلیت رسیده باشد و استعدادهایش بالفعل شده باشد، از درخت جدا می‌شود. به بیان دیگر، وقتی به کمال نوعی خود رسید، انفکاک و جدایی رخ می‌دهد. پس جدا شدن میوه از درخت زمانی است که به فعلیت خود رسیده باشد و از تعلقی که داشت، آزاد شود.

• رابطه‌ی رسیدن میوه با رهایی از تعلق:

میوه وقتی رسیده باشد، به راحتی از هسته جدا می‌شود. اما اگر هنوز تعلق به عالم ماده داشته باشد، یعنی هنوز وابستگی‌اش به درخت باقی باشد، از آن جدا نمی‌شود. پس تا وقتی این تعلق وجود دارد، میوه در مسیر کامل شدن قرار دارد. تعلق برای کامل شدن است، نه برای ماندن. یعنی وابستگی به درخت و عالم ماده، وسیله‌ی رشد و رسیدن به کمال است، نه هدف نهایی و محل توقف. میوه زمانی از درخت جدا می‌شود که به مرحله‌ی تمامیت و آمادگی برسد.

• تطبیق تمثیل بر انسان:

انسان نیز همین‌گونه است. انسان‌های عالم ماده تا زمانی که به این عالم تعلق داشته باشند، از آن جدا نمی‌شوند و به ملکوت ملحق نمی‌گردند. تا وقتی هنوز به کمال نوعی خود نرسیده‌اند، از دنیا کنده نمی‌شوند. اما هنگامی که به کمال خود رسیدند، از دنیا جدا می‌شوند و پیوستن آنان به عالم دیگر آغاز می‌گردد. همان‌طور که میوه‌ی رسیده از درخت جدا می‌شود، انسان نیز وقتی به کمال خود برسد، از عالم ماده جدا خواهد شد.

• جدا شدن نفس از تن و ادامه‌ی مسیر در ملکوت:

نفس نیز وقتی به کمال خود برسد، از تن جدا می‌شود و ادامه‌ی مسیرش در ملکوت خواهد بود. بنابراین، نسبت نفس با بدن و نسبت انسان با عالم ماده، نسبتی موقت و تربیتی است؛ یعنی این تعلق برای رسیدن به کمال است. هنگامی که این کمال حاصل شد، جدایی رخ می‌دهد و مسیر وجودیِ انسان در مرتبه‌ای بالاتر ادامه می‌یابد.