درک باطنی موجودات و تسبیح همه آفریده ها

خلاصه محتوا:

این محتوا بر پایه آیات قرآن و شواهد روایی به بررسی شعور، درک باطنی و تسبیح همه موجودات عالم می‌پردازد و بر این حقیقت تأکید می‌کند که هیچ موجودی در عالم، اعم از انسان، حیوان، جماد و عناصر طبیعت، فاقد فهم و ادراک نیست.

با استناد به آیه «وَإِن مِّن شَیْءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ» توضیح داده می شود که تسبیح موجودات صرفاً حرکتی مکانیکی یا نمادین نیست، بلکه بر ادراک حضوری و باطنی آنان نسبت به حقیقت هستی و خالق متعال استوار است. همه موجودات دارای نحوی از علم، شعور، صلات و ارتباط مستقیم با خداوند هستند و بر اعمال خود اشراف دارند.

در ادامه تبیین می‌شود که این ادراک، ادراکی حضوری و الهامی است که از جانب خداوند به موجودات افاضه شده و منشأ شکل‌گیری افعال، عبادت، تسبیح و اطاعت آنان است. بر همین اساس، حیوانات و جمادات در برابر اراده انبیا و اولیای الهی مقاومت نمی‌کنند، زیرا نوعی شعور و شناخت نسبت به ولیّ خدا دارند.

نمونه‌های قرآنی متعددی ارائه می‌شود؛ از جمله تسخیر موجودات توسط حضرت سلیمان (ع)، تشخیص دقیق و تحلیل‌گرانه هدهد نسبت به حکومت سبا، شناخت ملکه، تشخیص زن بودن او، درک شرک و تزیین شیطانی، فهم توحید ربوبی و تمایز خبر یقینی از مشکوک. همچنین به مثال مورچه‌ای که قوم خود را از خطر لشکر سلیمان آگاه می‌کند اشاره می‌شود که نشانه روشنی از شعور و فهم حیوانات است.

اطاعت عناصر طبیعت از انبیا  نشانه ادراک آنها دانسته می شود؛ مانند اطاعت باد از فرمان سلیمان، اطاعت آتش از فرمان الهی در ماجرای حضرت ابراهیم، نرم شدن آهن در دست حضرت داوود، شکافته شدن دریا برای حضرت موسی و حفظ کودک در صندوق. حتی خاک، درختان، ستون حنانه و سایر جمادات دارای فهم، شعور و واکنش آگاهانه معرفی می‌شوند.

در نهایت تأکید می‌شود که عالم سراسر شعور، تدبیر و حیات است و انکار امور غیبی نشانه مرگ قلب انسان است، حتی اگر به پیشرفته‌ترین فناوری‌ها دست یابد. جدا شدن عالم طبیعت از حالت طبیعی، ارتباط ملک و ملکوت را تضعیف می‌کند و انسان نباید از حقیقت شعورمند بودن عالم غافل شود.

آغاز محتوا:

•  تسبیح همه موجودات بر اساس آیات قرآن: 

خداوند در آیه «وَإِن مِّن شَیْءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ» به روشنی بیان می‌فرماید که هیچ مخلوقی، هیچ شیئی در عالم وجود ندارد مگر آنکه تسبیح خداوند متعال را می‌گوید. موضوع این بحث، درک باطنی حیوانات و سایر مخلوقات است.

• شعور و ادراک باطنی موجودات:

بر اساس آیات قرآن، حیوانات دارای درک، شعور و فهم هستند و دارای ادراک باطنی می‌باشند. تسبیح گفتن حضرت حق، مبتنی بر همین ادراک باطنی است؛ زیرا این مخلوقات حقیقت وجود را درک می‌کنند. قرآن کریم به صراحت خبر از این ادراک باطنی می‌دهد و بیان می‌کند که همه موجودات دارای صلات، عبادت و ارتباط مستقیم با خداوند هستند و علم به صلات و اعمال خود دارند. این حقیقت نشان می‌دهد که آنان دارای نحوی از درک باطنی‌اند.

• ادراک حضوری و منشأ افعال موجودات: 

این ادراک باطنی، ادراکی حضوری است که خداوند متعال آن را به موجودات القا و الهام فرموده است. بر اساس همین ادراک حضوری، افعال آن‌ها شکل می‌گیرد؛ سخن گفتن، تسبیح، عبادت و اطاعت آنان، همگی بر پایه این ادراک باطنی است.

• اطاعت جمادات و حیوانات از اولیای الهی:

جمادات و حیوانات در برابر اراده نبی و ولیّ خدا مقاومت نمی‌کنند، بلکه اطاعت می‌نمایند. نمونه‌های درک و شعور در حیوانات و جمادات بسیار گسترده است که بخشی از آن در آیات و احادیث ذکر شده است. پیامبران دارای احاطه وجودی و احاطه علمی بر اجسام، ارواح و اراده‌ها هستند و احاطه بر اراده‌ها از احاطه بر اجسام دشوارتر و نیازمند قدرت بیشتری است.

• تسخیر عالم توسط حضرت سلیمان (ع):

حضرت سلیمان (ع) تمامی موجودات را در تحت تسخیر خود داشت؛ باد، آتش، جن و انس تحت اراده و اشراف او قرار داشتند. تسخیر کل عالم نشانه سعه وجودی انسان و مقام لایقفی اوست و بیانگر تجرد نفس و بالاترین مراتب آن می‌باشد.

• تجرد موجودات و علم آن‌ها:

ما اطلاع کاملی از علم موجودات نداریم، اما موجودات دارای روح، نفس، درک و فهم هستند. همین ادراک و تسبیح آنان نشانه تجرد آن‌هاست.

• هدهد و نمونه‌ای ممتاز از شعور حیوانات: 

هدهد از جمله پرندگانی بود که حضرت سلیمان (ع) به آن عنایت خاص داشت. این پرنده توانایی تشخیص آب در زیر زمین را دارد. هدهد توانست ملکه سبا را بشناسد، زن بودن او، پادشاه بودن وی، پرستش شیطان، تزیین شیطانی و حقیقت توحید ربوبی را تشخیص دهد. هدهد میان خبر یقینی و خبر مشکوک تمایز قائل شد و حضرت سلیمان را به ‌درستی شناخت.

•  شواهد دیگر از درک حیوانات: 

تا کنون ۴۰۹ صدا از دلفین شناسایی شده که هر یک نشان‌دهنده نوعی نیاز، فهم و درک در این حیوان است. این شواهد نشان می‌دهد که حیوانات شعور دارند و این شعور نشانه تجرد آن‌هاست.

• نمونه‌های قرآنی از شعور موجودات: 

مورچه‌ای که قوم خود را هشدار می‌دهد تا وارد لانه‌هایشان شوند، نمونه‌ای روشن از درک و شعور حیوانات است. اطاعت باد از فرمان حضرت سلیمان، نشان‌دهنده فهم باد است. فرمان الهی به آتش در ماجرای حضرت ابراهیم (ع) و اطاعت آتش، نشانه درک و شعور آن است. نرم شدن آهن در دست حضرت داوود، اطاعت دریا از حضرت موسی، همه نشانه ادراک جمادات هستند.

• شعور خاک، دریا و جمادات:

دریا فرمان الهی را شنید و کودک حضرت موسی را حفظ کرد. خاک، پیامبر را شناخت. ستون حنانه که پیامبر به آن تکیه می‌داد، پس از فاصله گرفتن پیامبر ناله کرد و این نشانه درک و شعور آن است. گیاهان و جمادات هنگام عبور پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از غار حرا، بر او سلام می‌دادند و رسالت او را درک می‌کردند. حتی خاک نسبت به حقانیت پیامبر و ائمه (ع) شهادت داده است.

• نقد نگاه صرفاً حسی و مادی: 

دانشمندان عمدتاً در پی تقویت حواس پنج‌گانه هستند و ابزارهایی می‌سازند که صرفاً بُعد حسی عالم را تقویت می‌کند. این رویکرد سبب فراموشی غیب و ملکوت می‌شود. مصنوعی شدن طبیعت، ارتباط میان عالم مُلک و ملکوت را تضعیف می‌کند و انکار امور غیبی، نشانه مرگ قلب انسان است.

• حقیقت شعورمند بودن عالم: 

عالم، سراسر شعور، تدبیر و فهم است و انسان نباید از این حقیقت غافل شود.