تأثیر خوراک حلال و حرام بر تمثّلات، روح، صوت و سیمای انسان – بخش سیزدهم

خلاصه محتوا:

در این محتوا، به تبیین تأثیر خوراک حلال و حرام بر تمثّلات نفسانی و نقش این تمثّلات در صوت، کلام و سیمای انسان پرداخته می شود. اساس تمثّلات ملکات و صفات ریشه‌دار روحی دانسته می شود و بیان می‌شود که خواب‌ها و صور مثالی، جلوه و ظهور همین ملکات هستند. خوراک انسان از سه جهت اصلی بر تمثّلات و حیات روحی اثر می‌گذارد: نخست از جهت خلقیات و صفاتی که هر غذا با خود حمل می‌کند و با تکرار، به صورت ملکه در روح تثبیت می‌شود؛ دوم از جهت طبع و مزاج غذا که به بدن منتقل شده و به واسطه ارتباط بدن و روح، مزاج روح و افکار و تمثّلات را دگرگون می‌سازد؛ و سوم از جهت نیت و قصد انسان در هنگام غذا خوردن. بیان می‌شود که هر غذای حلال یا حرام دارای آثار خاص خلقی و مزاجی است و حتی میان انواع گوشت‌ها و خوراک‌ها تفاوت‌های معنوی وجود دارد. غذای حلال موجب ایجاد ملکات نیکو و در نتیجه تمثّلات نیک می‌شود و این تمثّلات به نحو علی، در نرمی و انعطاف صوت، نورانیت چهره و نیکویی کلام اثر می‌گذارند. در مقابل، غذای حرام سبب ایجاد رذایل نفسانی، تمثّلات موحش، خشونت در صوت، زبری در کلام و انتقال نوعی حیوانیت به سیما و چهره انسان می‌شود.

همچنین تأکید می‌شود که تغییر مزاج بدنی ناشی از تکرار خوراک‌ها، به تغییر مزاج روح منجر شده و نظام تدبیر بدن و روح را دگرگون می‌سازد. تمثّلات، به عنوان صور مجرد، احاطه وجودی بر بدن دارند و تکرار بیش از حد آن‌ها حتی تمثّلات نیک می‌تواند اثر فرسایشی بر بدن داشته باشد؛ به‌ویژه در افرادی که قوه خیال خود را رها کرده و دائماً در تخیل سیر می‌کنند. در نهایت، اعتدال نفس که ریشه در اعتدال مزاج دارد، عامل تعادل در فکر، خیال، صوت، کلام و سیما معرفی می‌شود و رابطه جسم و روح به عنوان پیوند ماده و معنا تبیین می‌گردد.

آغاز محتوا:

• اساس تمثّلات و نسبت آن با ملکات روحی:

اساس و ریشه تمثّلات در حقیقت، ملکات روحی انسان هستند. آنچه در مرتبه مثال و در عالم تمثّل ظهور و تجلی می‌یابد، همان ملکاتی است که در نفس ریشه دوانده‌اند. از این‌رو، تمثّلات و خواب‌ها جلوه و نمود باطنی ملکات‌اند و همین تمثّلات در صوت و سیمای انسان اثر می‌گذارند.

• نقش خوراک حلال و حرام در شکل‌گیری تمثّلات:

خوراک حلال و حرام بر نوع تمثّلات انسان اثرگذار است. سازوکار این اثرگذاری بدین صورت است که هر خوراک و غذایی که انسان مصرف می‌کند، صرف‌نظر از نوع آن، خواه سبزیجات باشد، خواه مواد پروتئینی، گوشت‌ها، آب یا نوشیدنی‌ها، حامل یک صفت و خصلت خاص است. هر غذایی که به عنوان معکول وارد حریم وجودی انسان می‌شود، یک جنبه خلقی را نیز با خود به همراه دارد. با تکرار مصرف آن غذا، این صفات به تدریج در نفس انسان تثبیت شده و به صورت ملکه در می‌آیند.

به عنوان مثال، خوردن گوشت شتر ویژگی‌هایی خاص را در انسان ایجاد می‌کند که با تداوم مصرف به صورت یک خُلق ریشه‌دار ظهور می‌یابد. گوشت بز، گوشت بره و گوشت ماهی، هر یک دارای آثار و ویژگی‌های نفسانی متفاوتی هستند. این قاعده نه تنها در مورد گوشت‌ها، بلکه در مورد تمامی سبزیجات، صیفی‌جات و انواع خوراک‌ها صادق است. علاوه بر این، تفاوت میان غذای حلال و حرام در این زمینه بسیار اساسی است و حتی در میان خود خوراک‌های حرام نیز، هر یک اثر خاص و متمایزی دارند.

• انتقال خلقیات غذا به روح و تمثّل آن‌ها:

خلقی که همراه غذا وارد وجود انسان می‌شود، به مرور به ملکه روح تبدیل می‌گردد و سپس به صورت تمثّلات جلوه می‌کند. خواب‌ها و تمثّلات نتیجه همین ملکات هستند. از این‌رو، خوراک از حیث جنبه خلقی خود، در شکل‌گیری تمثّلات و خواب‌های انسان تأثیر مستقیم دارد.

• تأثیر طبع و مزاج غذا بر تمثّلات: 

خوراک، افزون بر جنبه خلقی، دارای طبع و مزاج خاصی است. این طبع و مزاج نیز از طریق بدن و رابطه متقابل بدن و روح، مجرایی برای اثرگذاری بر تمثّلات فراهم می‌آورد. طبع و مزاج غذا مسیر حرکت روح را به سمت اقتضائات همان مزاج سوق می‌دهد. بنابراین خوراک مادی از دو جهت در تمثّلات اثرگذار است: یکی از جهت خلقیات، و دیگری از جهت طبع و مزاج.

• نقش نیت و قصد در هنگام غذا خوردن:

سومین عامل اثرگذاری خوراک بر تمثّلات، نیت و قصد انسان هنگام غذا خوردن است. اینکه انسان غذا را صرفاً برای رفع گرسنگی مصرف کند، یا از روی شهوت و پرخوری، و یا آن را با قصد قربت و برای خدا تناول نماید، هر یک تأثیر متفاوتی بر روح و تمثّلات دارد. از این جهت نیز خوراک در خواب‌ها و تمثّلات انسان نقش‌آفرین است.

• مسیر اثرگذاری خوراک مادی بر روحانیت انسان:

خوراک مادی از سه طریق در روحانیت و معنویت انسان اثر می‌گذارد: از طریق ملکات و خلقیات، از طریق طبع و مزاج، و از طریق نیت همراه با خوردن غذا. خوراک، تمثّلات را شکل می‌دهد و نظام می‌بخشد، و این تمثّلات وارد حریم روح انسان می‌شوند که حریمی مجرد است. این صور مجرد، سپس در بدن و مراتب ظاهری انسان اثر می‌گذارند؛ چه آن تمثّلات از غذای حلال پدید آمده باشند و چه از غذای حرام.

• آثار غذای حلال بر ملکات، تمثّلات، صوت و سیما:

خوراک حلال سبب پیدایش ملکات نیکو و فضیلت‌های اخلاقی در روح انسان می‌شود. این ملکات نیک، تمثّلات نیکو را به همراه دارند. تمثّلات نیک، هم بر صوت انسان و هم بر چهره و سیمای او اثر می‌گذارند. غذای حلال صوت را نرم، منعطف و حزین می‌سازد و نرمی و لطافت را در تنین صدا پدید می‌آورد. همین غذای حلال از طریق تمثّلات، نورانیت را در چهره و سیما ظاهر می‌کند.

• آثار غذای حرام بر صوت، سیما و کلام:

در مقابل، غذای حرام صوت انسان را به سمت خشونت، تندی، زبری و سختی سوق می‌دهد. این اثر هم در صوت و هم در سیما آشکار می‌شود. غذای حرام نوعی حیوانیت را به چهره منتقل می‌کند. افزون بر این، خوراک حرام در کلام و بیان نیز اثر منفی دارد و موجب زایش سخنان ناپسند، زشت و گاه فحاشی می‌شود. این تأثیرگذاری از طریق همان تمثّلات صورت می‌گیرد؛ زیرا غذای حرام خلقیات خاصی را در روح ایجاد می‌کند که به صورت تمثّل درآمده و از آن مسیر، بر زبان و کلام اثر می‌گذارند.

• تمثّلات به عنوان علت ایجادی در مراتب ظاهری انسان:

تمثّلات دارای نقش علّی در ایجاد حالت‌ها و کیفیت‌های صوت، سیما و کلام هستند. این تأثیر، تأثیری تجریدی و غیرمادی است و به واسطه تمثّلات تحقق می‌یابد. خوراک حرام و غیرطیّب رذایل نفسانی را در روح ایجاد می‌کند و از این راه، تمثّلات، صوت و سیما را آلوده و نازیبا می‌سازد. علاوه بر این، به سبب زیان‌های جسمانی، بدن را نیز دچار اختلال و تخریب می‌کند و به تبع آن، روح را نیز متأثر می‌سازد.

• نیت در غذا خوردن و اثر آن در شاکله تمثّلات:

قصد و نیتی که با غذا همراه است، نقش تعیین‌کننده‌ای در شاکله تمثّلات دارد. غذا خوردن برای خدا، یا صرفاً از روی عادت، گرسنگی یا طمع و پرخوری، هر یک آثار متفاوتی در ساختار تمثّلات و حیات روحی انسان برجای می‌گذارد. از این‌رو، غذای حلال و حرام در همه ابعاد جسمی و روحی انسان اثر خود را آشکار می‌سازد.

• تغییر مزاج و تأثیر آن بر روح و تمثّلات:

خوراک از جهت طبع و مزاج، تأثیر مستقلی بر تمثّلات دارد. هر غذا دارای طبع و مزاجی خاص است. طبع و مزاج غذاهای حلال و غذاهای حرام متفاوت است. هنگامی که غذا وارد بدن می‌شود، اثر مزاجی آن در بدن ظاهر می‌گردد و طبایع چهارگانه به بدن منتقل می‌شود. تکرار مصرف خوراک حلال یا حرام، مزاج بدن را تغییر می‌دهد و با تغییر مزاج بدن، مزاج روح نیز دگرگون می‌شود. با تغییر مزاج روح، تمثّلات، افکار و اندیشه‌ها نیز تغییر می‌یابند و از این طریق، غذا بر اندیشه، سخن، صوت و سیما اثر می‌گذارد.

• رابطه مزاج بدن، مزاج روح و نظام تدبیر انسان:

وقتی مزاج بدن تغییر می‌کند، مزاج روح که مدبّر بدن است نیز تغییر می‌یابد. با تغییر مزاج روح، نظام تدبیر بدن دگرگون می‌شود و در نتیجه، کل نظام بدن تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بنابراین، مزاج غذا اثری فراگیر بر تمامی مراتب جسم و روح بر جای می‌گذارد.

• تأثیر تمثّلات بر بقا و زوال بدن:

تمثّلات، که صورت‌هایی مجرد و دارای حیثیت تجریدی هستند، احاطه وجودی بر بدن دارند و در آن اثر می‌گذارند. تکرار بیش از اندازه تمثّلات، خواه نیک و خواه بد، موجب فرسایش و زوال بدن می‌شود. انسان‌هایی که به تخیل‌گرایی افراطی دچارند و دائماً ذهن آن‌ها درگیر ترکیب و تجزیه صور خیالی است، زودتر دچار فرسودگی جسمانی می‌شوند نسبت به کسانی که قوه خیال خود را مهار می‌کنند و هر صورتی را به ذهن راه نمی‌دهند.

• اعتدال نفس و انعکاس آن در صوت و سیما:

اعتدال نفس ریشه در اعتدال مزاج دارد و این اعتدال در اندیشه، خیال، صوت، کلام و چهره انسان منعکس می‌شود. روحی که دارای اعتدال باشد، بدنش نیز از اعتدال مزاج برخوردار است و بدنی که معتدل باشد، روحی معتدل خواهد داشت. این اعتدال در تمامی مراتب جسم و روح ظهور پیدا می‌کند. از این‌رو، تمثّلات انسان بر صوت و سیما اثرگذارند و این تأثیر، بیانگر رابطه عمیق میان جسم و روح و پیوند ماده و معناست.