پیوند روح بخاری با مزاج

خلاصه محتوا:

در این محتوا توضیح داده می‌شود که روح بخاری، حاصل امتزاج عناصر در بدن و به ‌ویژه محصول لطیف خون است. وقتی غذاها با مزاج‌های گوناگون وارد بدن می‌شوند، ابتدا به عناصر و سپس به اخلاط و در نهایت به خون تبدیل می‌گردند. از لطیف‌ترین بخش خون، روح بخاری پدید می‌آید. این روح بخاری جسمی لطیف، گرم و تر است و تجرد ندارد. نفس انسانی برای هرگونه ادراک و عمل در بدن، باید به همین روح بخاری تعلق بگیرد؛ بنابراین ساختار و مزاج روح بخاری تعیین‌کننده نحوه تأثیرگذاری نفس بر بدن است.

روح بخاری حامل قوای حسی و حیوانی است و در مرتبه نباتی و حیوانی حضور دارد. زمان، مکان، هوا و نوع غذا در کیفیت روح بخاری اثر می‌گذارند؛ به همین دلیل محتوا و کیفیت خون و نوع غذاهایی که فرد مصرف می‌کند، مستقیماً بر لطافت یا ثقل روح بخاری اثر دارد. سبزیجات به‌ سبب لطافت خود برای فعالیت‌های ادراکی و فکری مناسب‌اند، اما حبوبات به ‌سبب غلظت، قدرت بدنی را تقویت می‌کنند و از لطافت روح بخاری می‌کاهند.

بنابر این تحلیل، اعتدال مزاج سبب اعتدال روح بخاری و در نتیجه سبب وسعت وجودی و قابلیت‌های بیشتر نفس می‌شود. مزاج معتدل، کامل‌ترین بدن و سالم‌ترین وضعیت را ایجاد می‌کند و استعداد بیشتری برای جذب نفس دارد. نفس نیز با حرکت جوهری خویش مزاج را تدبیر کرده و به تدریج آن را لطیف‌تر می‌سازد. در نهایت، انسان هم از طریق عبادات و هم با اعتدال مزاج می‌تواند به وسعت وجودی بیشتری برسد.

آغاز محتوا:

•  تعریف روح بخاری و ارتباط آن با مزاج: 

با ترکیب دو عنصر جدید با یکدیگر، حالت تازه‌ای به وجود می‌آید و صورت نوعیه جسمانی جدیدی تحقق پیدا می‌کند که مزاج جدیدی دارد. در نتیجه، روح بخاری جدیدی حاصل می‌شود. این صورت نوعیه جسمانی تازه، روح بخاری جدیدی ایجاد می‌کند که آن را «روح حیوانی» می‌نامند. روح بخاری در گیاهان نیز یافت می‌شود؛ یعنی انسان از جنبه مرتبه نباتی نیز دارای روح بخاری است. این روح بخاری دارای مزاج است و قوای نباتی و حیوانی در آن تعبیه می‌شود؛ بنابراین روح بخاری برای مرحله نباتی و مرتبه حیوانی اهمیت دارد.

• تأثیر عوامل بیرونی بر روح بخاری: 

زمان، مکان و هوا در روح بخاری تأثیر دارند و تمام هویت روح بخاری از نوع غذاهایی که انسان مصرف می‌کند شکل می‌گیرد. از همان لقمه‌ای که انسان می‌خورد، روح بخاری متأثر می‌شود. روح بخاری تجرد ندارد و جسمی لطیف است که به مزاج تعلق می‌گیرد و خود نیز مزاج خاصی دارد. نوع مزاج روح بخاری از مزاج غذاها شکل می‌گیرد، و مزاج نیز از ترکیب و امتزاج غذاها پدید می‌آید.

•  منشأ پیدایش روح بخاری: 

روح بخاری از مزاج غذاها شکل می‌گیرد و نفس به روح بخاری تعلق می‌یابد. روح بخاری در حقیقت جسم لطیفی است که دارای سیلان و رقت بوده و حرارت دارد و از خون تشکیل می‌شود؛ یعنی از مزاج و امتزاجی که در خون رخ می‌دهد، روح بخاری پدید می‌آید. روح بخاری حامل قوای حسی و حیوانی است و از آنجا که محتوی روح بخاری از خون حاصل می‌شود، حامل این قوا خواهد بود. چون روح بخاری از خون پدید می‌آید، از جنس ماده است و جسمیت دارد.

• محتوای خون و تأثیر غذا بر روح بخاری: 

محتوای روح بخاری همان غذاها، عناصر و آب است که هر کدام دارای مزاج و طبع جداگانه هستند. این مواد با یکدیگر ترکیب و امتزاج پیدا می‌کنند و به خون تبدیل می‌شوند. بنابراین روح بخاری از خون حاصل می‌شود و خون نیز از امتزاج یافته و مزاج‌دار شده غذاها پدید می‌آید. جنبه لطیف اخلاط به روح بخاری تبدیل می‌شود و جنبه کثیف اخلاط به اعضا و جوارح بدل می‌شود. غذاهایی که انسان مصرف می‌کند در شکل‌گیری روح بخاری مؤثر هستند.

•  تأثیر انواع غذا بر روح بخاری و قوای انسانی: 

سبزیجات به دلیل لطافت و سبکی خود برای فعالیت‌های ادراکی مفید هستند؛ زیرا لطافت روح بخاری را افزایش می‌دهند و قوای ادراکی را بیشتر می‌کنند. اما حبوبات برای کسانی مناسب است که فعالیت‌های بدنی سنگین دارند. حبوبات به دلیل ثقل و سنگینی، روح بخاری را از حالت لطافت خارج می‌کنند، هرچند قوت بدنی ایجاد می‌نمایند. بنابراین کسانی که کارهای ادراکی انجام می‌دهند به سبزیجات نیاز بیشتری دارند، و کسانی که کارهای بدنی دارند از حبوبات بهره بیشتری می‌برند. مصرف زیاد حبوبات فعالیت ادراکی را کاهش می‌دهد ولی توان بدنی را افزایش می‌دهد.

•  اعتدال مزاج و تأثیر آن بر نفس: 

به‌ میزان اعتدال اعضا، لطافت مزاج بیشتر می‌شود و این امر برای نفس موجب سعۀ وجودی است. اعتدال مزاج سبب می‌شود که غلبه یکی از مزاج‌ها بی‌معنا گردد؛ زیرا مزاج معتدل جامع تمام مزاج‌های چهارگانه است. کسی که اعتدال مزاج دارد، استعداد مادی ویژه‌ای برای ایجاد وسعت وجودی روحی پیدا می‌کند. انسان هم از طریق عبادات و هم به واسطه اعتدال مزاج به وسعت وجودی می‌رسد و به حالت عبودی می‌رسد. هرچه مزاج معتدل‌تر باشد، روح متعادل‌تر خواهد بود.

•  دو نوع اعتدال مزاج و نقش آن در تکامل نفس: 

اعتدال اولیه و اعتدال ثانویه وجود دارد. معتدل‌ترین بدن کامل‌ترین روح را داراست و سالم‌ترین بدن نیز از مزاج معتدل پدید می‌آید. اساس اصلی جذب نفس، استعداد موجود در مزاج است. نفسی که به بدن تعلق می‌گیرد، خود قوت می‌یابد و مزاج را حفظ می‌کند. این قوه و استعداد اولیه حافظ مزاج است، و با حرکت جوهری، نفس لطیف‌تر شده و مزاج را تدبیر می‌کند. هر اندازه نفس لطیف‌تر شود، اعتدال مزاج نیز بیشتر خواهد شد.