کلید حقیقی ارتباط با امام زمان (عج)

خلاصه محتوا:

محتوا بر تبیین حقیقت ارتباط با امام زمان (عج) استوار است و تأکید می‌کند که ارتباط با امام، امری ظاهری، اعتباری یا صرفاً لفظی نیست، بلکه یک ارتباط وجودی، تکوینی و حقیقی است. برای تحقق این ارتباط، نخست باید حقیقت امام شناخته شود. حقیقت امام، نه جسم مادی ایشان، بلکه روح امام است و امامت، امری روحانی است که هیچ وابستگی به جسم ظاهری ندارد. روح امام عین اتصال به حق تعالی است و حقیقت روح امام، همان اسماء الهی است. بنابراین، ارتباط با امام در حقیقت ارتباط با اسماء الهی و با عالم ملکوت محسوب می‌شود. از این‌رو، قواعد ارتباط با امام همان قواعد ارتباط با ملکوت و اسماء الهی است. امام حقیقت همه اشیاء و کل وجود است و کسی که با روح امام مرتبط شود، در واقع با حقیقت اشیاء و کل هستی ارتباط برقرار کرده است. این ارتباط تنها زمانی شکل می‌گیرد که میان روح انسان و روح امام سنخیت و تناسب وجودی برقرار شود؛ زیرا هر روحی به روح هم‌سنخ خود توجه می‌کند.

این سنخیت از طریق ملکات روحی، فضایل اخلاقی، اعمال عبادی و اعمال خیر به دست می‌آید. صدق، اخلاص، تواضع، ادب، خضوع، احترام به دیگران، کمک به نیازمندان و انجام اعمال خیر با نیت عبودیت و عشق، از جمله عوامل ایجاد این تناسب روحی هستند. امام خیر محض است و هر فضیلتی که در انسان شکل می‌گیرد، نوعی شباهت وجودی به امام ایجاد می‌کند. توجه امام به انسان، وابسته به ظاهر اعمال نیست، بلکه به عمق قلب، ملکات روحی، میزان ترک تعلقات دنیوی، صدق و صفای باطنی بستگی دارد. این توجه، نوعی تجلی روحانی امام است که مانند تجلیات الهی، دارای مراتب و درجات مختلف است. این تجلیات سبب ارتقای وجودی، شهود باطنی و شکل‌گیری روح مؤمن می‌شود.

در نهایت، ارتباط با امام یک ارتباط وجودی است که با صدق، تسلیم، بندگی، ترک معصیت و خلوص نیت تحقق می‌یابد و انسان از طریق این ارتباط می‌تواند از نورانیت، علم غیب و مقامات وجودی امام بهره‌مند شود.

آغاز محتوا:

• حقیقت ارتباط با امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه):

محتوا درباره مبانی ارتباط با امام زمان (عج) ناظر به این حقیقت است که اساساً ارتباط با امام چگونه امکان‌پذیر می‌شود و حقیقت این ارتباط چیست. برای تحقق چنین ارتباطی، نخست باید حقیقت امام شناخته شود. شناخت حقیقت امام، امری صرفاً نظری نیست، بلکه معرفتی عمیق نسبت به جایگاه وجودی امام را می‌طلبد. حقیقت امام، روح امام است، نه جسم ظاهری ایشان. جسم امام، فرع بر روح او و تابع آن است و هیچ‌گونه نقش ذاتی در امامت ندارد. امامت، امری مربوط به روح و جان امام است و حقیقت شخصیت امام همان روح اوست. روح امام تمام حقیقت وجود او را تشکیل می‌دهد و این روح، عین ارتباط با حق تعالی است.

• روح امام و نسبت آن با اسماء الهی:

تمام حقیقت روح امام، اسماء الهی است. امامان (علیهم‌السلام) خود فرمودند که «ما اسماء الله هستیم» و این بیان، ناظر به حقیقت وجودی آنان است. روح امام مظهر تام اسماء الهی است و از همین جهت، ارتباط با روح امام به معنای ارتباط با اسماء الهی و اتصال به ساحت ربوبی است. از آنجا که روح امام به حق تعالی مرتبط است و روح حق نیز عین اتصال به روح امام است، روح امام با تمام عالم ارتباط دارد. در نتیجه، قواعد ارتباط با امام همان قواعد ارتباط با عالم ملکوت و اسماء الهی خواهد بود. ارتباط با امام، ارتباطی ملکوتی است، نه اعتباری، نه قراردادی و نه صرفاً ذهنی.

•  امام به‌عنوان حقیقت کل هستی:

امام، حقیقت هر شیء و کل هستی است. کسی که با روح امام ارتباط برقرار می‌کند، در واقع با حقیقت تمامی اشیاء مرتبط می‌شود؛ زیرا امام کل وجود است و محور هستی به شمار می‌آید. ارتباط با امام، نوعی اتصال وجودی به مرکز و هسته هستی است. اما این ارتباط تنها زمانی محقق می‌شود که میان انسان و امام، سنخیت وجودی برقرار گردد. همان‌گونه که هر موجودی هم‌سنخ خود را جذب می‌کند، روح امام نیز به روحی توجه می‌کند که با او سنخیت داشته باشد. نور به نور میل دارد، آب به آب، آتش به آتش، و روح نیز به روح هم‌سنخ خود توجه می‌کند.

•  شرط توجه امام: سنخیت روحی و ملکات اخلاقی:

سنخیت با روح امام زمانی پدید می‌آید که انسان در ملکات روحی خود به امام شباهت پیدا کند. این شباهت از طریق فضایل اخلاقی، عبادات، اعمال خیر و تهذیب نفس حاصل می‌شود. امام خیر محض است و معدن هر خوبی و فضیلتی به شمار می‌آید. هر فضیلتی که در انسان تحقق یابد، در حقیقت نوعی تشبه و شباهت وجودی با امام ایجاد می‌کند.

اعمال خیری که با صدق، اخلاص، صفا، عشق و عبودیت انجام شوند نه از سر عادت یا تکلیف صوری  موجب جلب نظر امام می‌گردند. کمک به نیازمندان، خدمت به مردم، رعایت ادب، تواضع، احترام به دیگران، خضوع و خشوع، همگی زمینه‌های روحانی توجه امام هستند.

•  ماهیت توجه امام و تجلیات روحانی:

توجه امام به انسان، صرفاً یک نگاه ظاهری نیست، بلکه نوعی تجلی وجودی است. این تجلی همان ظهور روحانی امام در باطن انسان است. تجلیات امام مانند تجلیات الهی، مراتب و درجات مختلفی دارند و می‌توانند در سطح اسماء فعلی، وصفی و ذاتی تحقق یابند. این تجلیات، روح انسان را شکل می‌دهند، شاکله وجودی او را ارتقا می‌بخشند و او را به مقامات غیبی و شهودی می‌رسانند. در این فرآیند، پیام‌های ادراکی، حقایق ملکوتی و ارتقای وجودی برای مؤمن حاصل می‌شود.

• معیارهای بهره‌مندی از نورانیت امام:

بهره‌مندی از توجه و نورانیت امام، وابسته به ظاهر اعمال نیست، بلکه به عمق قلب انسان، ملکات روحی، میزان ترک تعلقات دنیوی، صدق، صفا و تسلیم در برابر حق بستگی دارد. هرچه انسان در ترک دنیا، ترک گناه، صدق نیت و خلوص عبودیت موفق‌تر باشد، بهره‌مندی او از نورانیت امام عمیق‌تر و پایدارتر خواهد بود. ارتباط با امام، ارتباطی وجودی، حقیقی و تکوینی است که سراسر وجود انسان را در بر می‌گیرد و از طریق آن، انسان می‌تواند از نور، علم غیب و مقامات وجودی امام بهره‌مند شود. این ارتباط، جز با بندگی، صدق، تسلیم و تهذیب نفس حاصل نخواهد شد.