خلاصه محتوا:
این محتوا مجموعهای از اصول و مبانی درباره نسبت میان «ساختار مادی موجودات» و «خواص و آثار آنها» است. خداوند بر اساس حکمت و ربوبیت خویش، در میان گیاهان، حیوانات و جمادات «تعدد خواص» قرار داده و برخی از آنها دارای «جامعیت در آثار» یا «تراکم خواص» هستند؛ مانند عسل، سیب، انجیر و زیتون. این جامعیت، نشانه ظهور اسماء جامع الهی در آنها است.
هر خاصیت ناشی از ساختار مادی جسم است و هر اسمی از اسماء الهی از مجرای یک ساختار خاص ظهور میکند. بنابراین «تعدد ساختارها» سبب «تعدد خواص» و در نهایت «تعدد تجلیات اسمای الهی» میشود. از همین رو ساختار و خاصیت، وحدت دارند و تغییر ساختار موجب زوال خاصیت میشود. گیاهان یا میوههایی که جامعیت و تراکم خواص دارند، کاملترین و لطیفترین و معتدلترین ساختار را دارا هستند.
در مسیر سلوک الٰهی نیز استادان، همراه با ذکر، غذاهای لطیف و معتدل و جامعالخواص مانند عسل، سیب، انجیر و زیتون را توصیه میکنند تا جسم و روح هماهنگ شده و سرعت سلوک افزایش یابد.
هرچه موجودی (گیاه یا حیوان) خواص بیشتری دارد، بدن و نفس او لطیفتر است و به ملکوت نزدیکتر. از اینرو ارتباط با چنین موجوداتی میتواند در اتصال به عالم غیب اثرگذار باشد. مثالهایی مانند گاو، زنبور، درخت انجیر و زیتون ذکر میشود که بهخاطر جامعیت آثار، ارتباط ملکوتی بیشتری دارند.
همچنین تأکید میشود که علم ژنتیک و برخی علوم جدید باید بیشتر بر موجودات جامعالخواص تحقیق کنند؛ زیرا در ساختار اینها اسراری نهفته است که میتواند به فناوریهای نو منتهی شود.
در بخش پایانی گفته میشود که تراکم خواص نشانه لطافت و اعتدال ساختار است و اشیایی که تنها یک خاصیت دارند ساختار ضعیفتری دارند. شناخت ساختار قوی گیاهان و حیوانات منجر به شناخت کاربردهای صنعتی آنها نیز میشود. در پایان توصیه میشود برای رساندن بدن و نفس به اعتدال، از غذاهای جامعالخواص مانند عسل، سیب، انجیر و زیتون استفاده شود.
آغاز محتوا:
- تعدد خواص به عنوان ظهور ربوبیت و اسماء جامع الهی:
خداوند بر اساس حکمت بالِغه و ربوبیت اطلاقی خود، در میان گیاهان، جمادات و حیوانات نوعی ظهور و تجلی از ربوبیت قرار داده است که همان «تعدد خواص» در این موجودات است. برخی حیوانات دارای جامعیت در خواص هستند، برخی گیاهان جامعیت در درمان دارند، برخی غذاها مانند عسل جامعیت درمانی دارند، و برخی میوهها مانند سیب، زیتون و انجیر دارای تراکم خواص هستند. این تعدد خواص نشانه استعداد جامع آن موجود و نیز نشانه تجلی اسماء جامع الهی است. یعنی ربوبیت خداوند از طریق این موجودات، در قالب ظهور اسماء جامع تجلی یافته است. بنابراین خداوند بر اساس ربوبیت خویش، تعدد خواص را در مخلوقات برای تدبیر انسان قرار داده است. جامعیت و تعدد خواص، نمونهای از تجلی اسم حکیم و اسم رب در مخلوقات است.
- ریشه داشتن خاصیتها در ساختار مادی موجودات:
خواص گیاهان، حیوانات و جمادات از ساختار مادی آنها ریشه میگیرد. خداوند در بافت مادی این موجودات به گونهای خاصیتها را قرار داده است. هر جسمی بافت و ترکیب مادی خاصی دارد که بر اساس آن میتواند خواصی را بروز دهد. این سطح اول معرفت در این زمینه است؛ یعنی خاصیت هر موجود مادی ناشی از مادیت و ساختار اوست.
- منشأ حقیقی خواص و ارتباط آن با اسماء الهی:
این پرسش مطرح میشود که چه حقیقتی موجب ظهور خواص متفاوت در موجودات میشود و منشأ تراکم یا تعدد خواص چیست؟ پاسخ این است که هر اسمی از اسماء الهی در قالب خاصیتی جلوه میکند. بنابراین تعدد خواص در مخلوقات که در جسمیت آنها ظاهر است، همان تعدد تجلیات اسماء الهی است. هر ساختار، مجرای بروز خاصیتی است که از یک اسم الهی نشئت میگیرد. خداوند با مدیریت خود ساختارهای متفاوت آفریده است و از هر ساختار، خاصیت متناسب با آن را ایجاد میکند. هر اسمی از طریق ساختاری ظاهر میشود و به واسطه آن خاصیتی را پدید میآورد. خواص موجودات از مجرای ساختارهای آنهاست و ربوبیت الهی از طریق ساختارها خاصیتها را ایجاد میکند. این نکته شاهکلید فهم بسیاری از اسرار گیاهان است؛ زیرا هر ساختاری توان ایجاد هر خاصیتی را ندارد و استعدادها محدود به ظرف وجودی ساختارهاست. ساختار نمک فقط شوری ایجاد میکند، ساختار آب سردی، و ساختار آتش حرارت.
- وحدت ساختار مادی با خاصیتها و نقش ساختارهای کامل:
ساختارهای مادی با خواص آنها وحدت دارند؛ خاصیت گیاه با ساختار و بافت مادی آن یگانه است. شکستن یا تغییر ساختار مادی موجب از بین رفتن خاصیت و نیز زوال استعداد شیء میشود. همچنانکه استعداد با ساختار وحدت دارد، خاصیت نیز چنین است. تفاوت ساختارها موجب تفاوت استعدادها و خاصیتها میشود. بنابراین نباید خاصیت اشیا را از جسمیت آنها جدا تصور کرد.
در مواردی که ساختار یک موجود خواص متعددی دارد، مانند سیب، عسل، زیتون یا انجیر، این بدان معناست که این موجودات کاملترین ساختار را دارند؛ یعنی ساختاری لطیف و معتدل و دارای استحکام و جامعیت. قوت هر خاصیت از قوت علت و ساختار ریشه میگیرد. از این رو گیاهان و میوههایی که تراکم خواص دارند، لطیفترین و معتدلترین آنها هستند.
- نقش غذاهای لطیف و معتدل در سلوک روحانی:
استادانی که ذکر سلوکی به سالک میدهند، همراه با آن دستور غذایی میدهند که شامل غذاهای جامع، لطیف و معتدل باشد؛ مانند عسل، سیب، انجیر و زیتون. این غذاها به سبب لطافت و اعتدال، بدن را معتدل میکنند و همین امر موجب لطافت و اعتدال روح میشود. به این ترتیب جسم و روح هماهنگ شده و سالک سرعت بیشتری در سیر و سلوک پیدا میکند.
- تعدد خواص یک ساختار حکایت از تعدد تجلی اسماء الهی:
هر اسمی به شکل ساختاری و استعدادی ظاهر می شود ، جامعیت ساختار یعنی لطافت و اعتدال ساختار. پس از هر ساختاری خواصی بروز میکند. تبیین نهایی خواص در یک جسم همان تحلیل کثرت اسماء الهی هست. الهم انی اسالک باسمائک التی ملات کل شیء : یک نمونه تجلی اسماء الهی در اشیاء، ساختار سازی و خاصیت سازی است.
- ارتباط جامعیت خواص با لطافت نفس و نزدیکی به ملکوت:
موجوداتی که جامعترین خواص را دارند، مانند انجیر، زیتون، سبزیجات، یا حیواناتی مانند گاو و زنبور، دارای کاملترین بدن و لطیفترین نفس ناطقه هستند. این موجودات نسبت به سایر حیوانات و گیاهان به ملکوت نزدیکترند. روح لطیف آنها امکان انتقال ملکوتی بیشتری دارد و وجودشان موجب خیر و برکت در محیط میشود؛ زیرا تجلی اسماء بیشتری در آنها صورت میگیرد. از همین رو برخی عرفای هندی از طریق روح گاو به عالم غیب نزدیک میشوند؛ زیرا گاو مظهر اسم نافع و اسم جامع الهی است.
- نقش گیاهان و حیوانات لطیف در اتصال انسان به ملکوت:
گیاهان و حیوانات لطیف و معتدل، انسان را سریعتر به عالم غیب مرتبط میکنند. توجه به این حقیقت باید مبنای تنظیم رابطه انسان با طبیعت باشد. همچنین یکی از روشهای شناسایی گیاهان، حیوانات یا جمادات برتر آن است که خواص بیشتری داشته باشند؛ زیرا خواص متعدد نشاندهنده ساختار کاملتر است.
- اهمیت این مبانی در فناوریهای نو، بهویژه ژنتیک:
برای کشف فناوریهای جدید، به ویژه در علوم ژنتیک، باید تحقیقات بیشتری بر موجودات جامعالخواص انجام شود؛ مانند انجیر، زیتون، عسل، زنبور و گاو. ساختار اینها دارای اسرار و امکاناتی است که میتواند به تولید فناوریهای جدید منتهی شود.
- تراکم خواص به عنوان نشانه لطافت و اعتدال ساختار:
تراکم خواص در یک شیء مادی نشانه بالاترین حد لطافت و اعتدال است. موجوداتی با تنها یک خاصیت، ضعیفترین ساختار را دارند، و موجوداتی با خواص فراوان قویترین و لطیفترین ساختار. شناخت ساختار محکم گیاهان و حیوانات موجب شناخت بهتر کاربردهای صنعتی آنها نیز میشود. بسیاری از صنایع را میتوان بر اساس ساختارهای این موجودات طراحی کرد.
- راه اعتدال مزاج از طریق غذاهای جامعالخواص:
خوردن غذاهای لطیف و معتدل و دارای جامعیت مانند عسل، سیب، انجیر و زیتون موجب اعتدال بدن و نفس میشود، و این راهی برای رسیدن به اعتدال مزاج است.
