خلاصه محتوا:
بحث سخنران با تبیین «نقطه آغاز ارتباط با امام» آغاز میشود و این نقطه را شناخت حقیقت امامت از مسیر توحید اسمایی معرفی میکند. امام معصوم بهعنوان مظهر جامع تمام اسماء و صفات الهی معرفی میشود؛ به این معنا که هر مقام، حالت روحی، علم، ولایت، کرامت، عصمت و حتی سبک زندگی امام، جلوهای از اسماء الهی است. سخنران توضیح میدهد که اسماء الهی در چهار نوع رابطه اساسی ظهور مییابند: رابطه حق با ذات خود، رابطه حق با عالم، رابطه مخلوقات با یکدیگر، و رابطه هر موجود با مراتب ذاتی خود. این روابط مبنای همه روابط وجودی، ادراکی، تدبیری و تکوینی در عالم هستند. آغاز همه این روابط، ادراک حق نسبت به ذات خود و نسبت به صور علمیه عالم است. از این ادراک، تجلی اسماء الهی و سپس ایجاد، تدبیر و تصرف در عالم شکل میگیرد. امام معصوم چون جامع اسماء الهی است، صاحب ولایت کلیه الهی است و همه مقامات روحی و وجودی او، مقامات اسمایی بهشمار میروند. تمام معجزات و کرامات امامان نیز بر اساس همین ولایت و اسماء الهی تحقق مییابد. سبک زندگی امام در همه ابعاد فردی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، عبادی و جهادی، تبلور توحید اسمایی اوست و بدون شناخت این حقیقت، فهم رفتار و سیره امام ناقص خواهد بود.
سپس سخنران مسیر ارتباط عملی با امام را بیان میکند و آن را شناخت و سپس محبت معرفی میکند. محبت به امام یک روش سلوکی نظاممند و قاعدهمند است که باید صادقانه، خالصانه و حضوری باشد. حب حقیقی به امام موجب توجه امام به انسان میشود و این توجه، در قالب تجلی علم، حالات و حتی روح امام بر انسان ظهور مییابد. محبت، عامل سنخیت روحی و اتحاد وجودی است و میتواند انسان را تا مرز فنا و سیر در صمدیت الهی پیش ببرد. با حب به امام، ابتدا سیر در احوال امام، سپس سیر در ذات امام، و در نهایت سیر در حق پدید میآید. محبت حقیقی به امام بدون شناخت ممکن نیست و در عین حال، محبت کامل سبب تعمیق شناخت میشود. در پایان، مظلومیت امام بهویژه امام حسین علیهالسلام بهعنوان یکی از راههای اساسی شناخت عظمت روحی امام مطرح میشود. مظلومیت مطلق، نشانه عظمت مطلق است و همانگونه که زیبایی باید ظاهر شود تا دیده و انتخاب شود، حقیقت امام نیز باید آشکار گردد تا محبت و جاذبه مطلق در جان انسانها شکل بگیرد. توحید و امامت در نهایت، با هم شناخته میشوند و شعله محبت به حق و امام را در دل انسان روشن میسازند.
آغاز محتوا:
- مقدمه:
امامت، مساوی با تجلی تمام اسماء و صفات الهی است و هر یک از مقامات امام معصوم، مظهر اسمی از اسماء الهی بهشمار میرود. پرسش اصلی این است که چگونه میتوان با امام ارتباط برقرار کرد. برای ارتباط با امام زمان و سایر ائمه، نخست باید حقیقت امام شناخته شود و پس از شناخت، محبت نسبت به او در دل شکل بگیرد. این شناخت و محبت، واسطه ایجاد ارتباط حقیقی با امام خواهد بود.
- حقیقت امام و جامعیت اسمایی:
امام زمان مظهر اسم جامع «الله» است؛ یعنی تمام اسماء الهی را داراست. دارا بودن این اسماء، آثار و تجلیات متعددی در روح امام ایجاد میکند. تجلی اسماء الهی در هر روحی به صورت ایمانها، ادراکات، ملکات روحی و نسبتهای وجودی و ایجادی ظهور مییابد. اسماء الهی از طریق شناخت نسبتهای وجودی، نسبتهای ایجادی، اعیان، ادراکات و مراتب مختلف روح انسانی شناخته میشوند. تمامیت اسماء الهی در انسان کامل تجلی میکند، چنانکه خداوند میفرماید: «وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاءَ کُلَّهَا». انسان کامل، مظهر کامل اسماء الهی است و ائمه معصومین (ع) مصداق اتم این حقیقتاند.
- چهار نحوه تجلی اسماء الهی در روابط وجودی:
اسماء الهی در چهار نحوه رابطه ظهور پیدا میکنند. نخست، رابطه حق با عالم، که در آن برخی اسماء الهی جلوه میکنند. دوم، رابطه مخلوقات با یکدیگر، که بخشی از اسماء در این نسبتها ظاهر میشود. سوم، رابطه هر موجود با مراتب ذاتی خود، که مظهر دستهای دیگر از اسماء است. چهارم، رابطه انسان و مخلوقات با حقیقت خودشان. این روابط، حکایت از اسماء الهی دارند. خداوند با ذات خود رابطه دارد؛ زمانی که ذات حق خود را درک میکند، ارتباط حق با خود آغاز میشود. این ادراک ذات، منشأ ظهور اسماء الهی است. در حقیقت، ارتباط خداوند با اسماء، همان ارتباط با احوال ذات خویش است.
- ادراک الهی و آغاز رابطه حق با عالم:
رابطه خداوند با عالم هستی از الوهیت آغاز میشود و با ربوبیت و رحمت ادامه پیدا میکند. تمام روابط وجودی حق با عالم، ابتدا ریشه در ادراک دارد؛ یعنی زمانی که ذات الهی، خود را درک میکند و صورت علمیه عالم را در ذات خود مییابد. این ادراک، نقطه شروع تدبیر، تصرف، ایجاد و انشاء عالم است. ارتباط حق با عالم در دو مرحله تحقق مییابد: ارتباط با اعیان ثابته و صور علمیه اشیاء، و سپس ارتباط از طریق این صور با عالم خارجی. هر اسمی از اسماء الهی، آغازگر نوعی رابطه تکوینی و تدبیری با عالم است.
- ساختار روابط انسانی بر اساس اسماء الهی:
هر مخلوقی بر اساس شاکله اسمایی خود، چهار نوع رابطه دارد: رابطه با خود، رابطه با انسانهای دیگر، رابطه با سایر مخلوقات، و رابطه با حق. در هر یک از این روابط، اسمی خاص حاکم است که جهتدهنده آن رابطه است.
- ولایت کلیه الهی و مقام امام معصوم:
امام معصوم صاحب ولایت کلیه الهی است، زیرا جامع تمام اسماء الهی است. هر اسم الهی، نوعی ولایت را آغاز میکند و چون امام مظهر همه اسماء است، ولایت کلیه الهی در او تحقق یافته است. تمام مقامات روحی امام، مقامات اسماییاند و حالات روحی او جلوههای اسماء الهی بهشمار میروند. تمام شهودات، معجزات و کرامات امامان معصومین بر اساس تجلی اسماء الهی و ولایت الهی صورت میگیرد. مقامات روحی امام، اساس همه روابط وجودی و ایجادی در عالم است.
- سبک زندگی امام بهعنوان تجلی توحید اسمایی:
سبک زندگی امام در تمام ابعاد فردی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، نظامی، عبادی و روحانی، بیانکننده جنبههای توحیدی اوست. مبارزه با ظلم، کمک به فقرا، جنگ و صلح، عبادت و معیشت امام، همگی جلوههای اسماء الهی هستند. همه روابط امام با غیر خود، بر اساس اسماء الهی شکل میگیرد و سبک زندگی او بر پایه مقامات توحیدیاش است. شناخت امام بدون شناخت توحید اسمایی ممکن نیست. ویژگیهایی مانند علم غیب، اعجاز، کرامت، عصمت، ولایت تشریعی و تکوینی، همگی بازتاب جامعیت اسمایی روح اماماند.
- محبت به امام؛ راه ارتباط وجودی:
بهترین شکل ارتباط با امام، محبت به امام است. محبت، یک دستور و روش سلوکی قاعدهمند است. محبت به امام موجب میشود امام به انسان نظر کند. این نظر، بهمعنای تجلی علم، حالات و حتی روح امام بر انسان است و این بالاترین مرتبه ارتباط محسوب میشود. محبت باید صادقانه، خالصانه و حضوری باشد. امام به اعمال، نیتها، اخلاق و میزان صداقت در محبت نظر میکند. از طریق اخلاق نیک، معارف بلند و حب صادقانه، سنخیت و تناسب روحی با امام ایجاد میشود.
- آثار محبت: اتحاد روحی و سیر وجودی:
محبت، وحدت و اتحاد روحی میآورد و انسان را به مرز فنا میرساند. با حب به امام، انسان سیر در صمدیت الهی مییابد، ابتدا در احوال امام، سپس در ذات امام و در نهایت در حق سیر میکند. حب به امام، حب به حق را در پی دارد. معرفت کامل بدون محبت ممکن نیست و محبت کامل نیز موجب تعمیق معرفت میشود.
- مظلومیت امام و شناخت عظمت روحی:
یکی از راههای شناخت عظمت امام، شناخت مظلومیت اوست. مظلومیت مطلق امام حسین (ع) نشانه عظمت مطلق اوست. همانگونه که زیبایی باید ظاهر شود تا دیده و انتخاب شود، حقیقت امام نیز باید آشکار گردد تا محبت و جاذبه در دلها پدید آید. خداوند عالم را آفرید تا خود دیده شود و امام نیز باید شناخته شود تا محبت کامل نسبت به او شکل گیرد. وقتی توحید و امامت با هم شناخته شود، میل به حق و امام در روح انسان شعلهور میگردد.
